Het Nederlandse schoolhandschrift

Het Nederlandse schoolhandschrift; InZichtDyslexie;

Door Fleur van de Polder- Patonapril 2005- bijgewerkt 2010

Wanneer jonge kinderen leren schrijven, blijkt dat vaak een lang en moeizaam pad. Verkrijgen van schrijftempo is daarnaast een volgend struikelblok.
Dictaten zitten daardoor vaak zo vol met spelfouten, onduidelijkheden en hiaten dat een kind vrijwel niet in staat is het gedicteerde terug te lezen, laat staan goed te begrijpen. Resultaat is dat, wanneer het huiswerk middels dit dictaat geleerd moet worden, er nooit meer te behalen valt dan wat het genoteerde weergeeft en wat er nog van te ontcijferen is.(100% geleerd dictaat behelst maar zelden de 100% gegeven informatie.)

Samengevat:
Bij het dicteren van informatie verdienen de volgende punten aandacht:

  • is alle gegeven informatie duidelijk?
  • wordt de informatie goed verstaan?
  • (wordt de informatie begrepen?)
  • wordt de informatie juist genoteerd?
  • wordt de informatie volledig genoteerd?
  • is de leerling instaat om het dicteer tempo bij te houden,
  • zodat hij juist kan noteren dan wel in eigen woorden formuleren?
  • kan de leerling zijn eigen handschrift terug lezen?

Laten we ons beperken tot het handschrift. Waar dient het leren van een handschrift voor?

  • om iets te noteren.
  • met de hand schrijven is handig wanneer men geen beschikking heeft over computer of typemachine.
  • een handschrift is persoonlijker dan een getypte tekst.

Waarom schrijft men iets op?

  • om niet alles te hoeven onthouden dus om het geheugen te kunnen ontlasten.
  • om gedachten vast te leggen en/of door te geven.
  • om geestelijke ordening aan te brengen in een redenatie.
  • om te communiceren.

Communicatie
Tegenwoordig zijn er nog maar bar weinig mensen die met de hand er een schriftelijke communicatie op na houden. Die genen die nog de moeite nemen om een brief te schrijven of een Sinterklaas gedicht te maken, geven voor het meer en deel de voorkeur aan de computer. Het voordeel van dit medium is, dat men er zeker van kan zijn dat het genoteerde leesbaar zal zijn voor de ontvanger, zodat de strekking van de boodschap zo duidelijk mogelijk over kan komen.
Iedereen kan zich haast wel een tante of oom herinneren die lange brieven schreef. Jammer dat het prachtige en zwierige handschrift zo moeilijk te ontcijferen was. Nodeloze moeite met een onleesbaar resultaat. Zo ook heb ik een diep respect voor al die leerkrachten die zich avonden blind zitten te staren op onleesbaar correctiewerk.
En dan heb je nog de groep mensen die expres onduidelijk schrijft om zo hun twijfels in de spelling te kunnen camoufleren.
Kortom: Een handschrift moet gewoon duidelijk zijn om zin te hebben.

Nadelen van het Nederlandse school handschrift.
Ten eerste is het moeilijk aan te leren (duur: ongeveer 4 jaar.).
De letters kunnen misverstanden en verwarring oproepen: neem de p en de n. Wanneer de p open geschreven wordt, kan deze makkelijk verward worden met de n wanneer de pootjes niet nauwkeurig in lengte zijn; de f lijkt op de t, de a op de d, en de v en de w zijn ook makkelijk te verwarren wanneer men maar door blijft gaan met krullen makenâ
Daarnaast zijn hoofd- en kleine letters moeilijk van elkaar te onderscheiden, omdat zij vrijwel uitsluitend in grootte van elkaar verschillen.
Kortom, de techniek is lastig aan te leren; het tempo kan er door vertragen en het schrift kan voor de lezer onleesbaar worden.
Vooral in het middelbaar onderwijs klaagt men steen en been over dit onderwerp. Opvallend daarbij is, dat juist die leerlingen die al vroeg over gegaan zijn tot het ontwikkelen van een duidelijk leesbaar eigen handschrift, hiervoor vaak geprezen worden.
Nb. Wist u trouwens dat er zelfs kinderen zijn die akelig worden door diagonale en/of ronde schrijf-bewegingen en dat er leerlingen zijn die deze vormen niet eens goed kunnen registreren?Het komt echt veel vaker voor dan u zou denken!
Om te leren schrijven, zullen deze obstakels daarom eerst gesignaleerd en opgelost dienen te worden. De Davis werkwijze biedt hier trouwens goede hulp voor.

Aan elkaar schrijven heeft beslist ook voordelen:
Sommige mensen leren de schrijfwijze van een woord middels hun motorische gevoel. Door de letters van een woord aan elkaar te schrijven, “voelen” zij de juiste schrijfwijze vanuit hun motorische geheugen. Weer anderen onthouden de schrijfwijze vanuit hun visuele geheugen. Het is echter wel zaak dat zij zich bewust zijn van het feit dat het woord uit verschillende letters bestaat.
In beide werkwijzen schuilt naar mijn mening daarom ook een gevaar: door het woord als totaalbeeld of gevoel op te slaan, kan de structuur van geschreven taal ontgaan, waardoor problemen kunnen ontstaan.
Mijn voorkeur gaat daarom uit naar een ander soort schrijfonderwijs:
Tot mijn grote vreugde heeft Wolters Noordhoff een methode ontwikkeld waarmee vele problemen op handschrift gebied voorkomen kunnen worden.Het heet: “Mijn eigen handschrift”.

  • de letters zijn zo simpel mogelijk gehouden en ontdaan van iedere versiering, waardoor de essentie overblijft.
  • De werkwijze dient ter voorbereiding tot het ontwikkelen van een eigen handschrift. (Tot voor kort voldeed een handtekening als “vingerafdruk” op officiele documenten. Een handtekening of handschrift geldt dus als uniek.)
  • De voorbereidende schrijf oefeningen zijn naast nuttig ook erg leuk.

(Op de Davis conferentie van 2007 in Las Vegas, heb ik van Ray Davis toestemming gekregen tot het gebruik van deze methode binnen de Davis werkwijze.)

Tot slot

Attendeer leerlingen op spaties tussen de verschillende woorden en leer ze het gebruik van interpunctie.

Om de fijne pols/ hand motoriek te oefenen, kan de leerling geleerd worden hoe hij met een passer kan werken; netjes kan kleuren; borduren; kalligraferen, verven, et cetera.
Voor meer informatie over “Mijn Eigen handschrift”kijk op ww.woltersnoordhoff. Onder : mijn eigen handschrift. Commentaar van Horen, zien & schrijven: zeer bruikbaar, leuk en waardevol materiaal!